Mæðravernd er í umsjón ljósmæðra og lækna. Sé kona þunguð getur hún haft samband við ljósmóður á
heilsugæslustöðinni til að leita ráðlegginga. Ef hún vill getur hún fengið staðfestingu læknis.
Hægt er að staðfesta þungun með þvagprufu 7 – 10 dögum eftir áætlaðan upphafsdag blæðinga. Hægt er að kaupa
þungunarpróf í apóteki og gera athugunina sjálf, en einnig að koma með þvagprufu á rannsóknarstofuna. Best er að þvagið sem
athugað er sé morgunþvag þar sem magn þeirra efna sem prófið mælir er oftast mest í morgunþvagi.
Tímapantanir eru hjá móttökuritara í síma 467-2100 milli kl. 8 – 16.
Ljósmóðir Gunnjóna Jónsdóttir , sími: 460 2100.
Móttaka mæðraverndar er á fimmtudögum.
Læknir og ljósmæður sinna mæðravernd. Tilgangurinn er að staðfesta eðlilega meðgöngu og greina möguleg vandamál á
byrjunarstigi og þaðan er nafnið mæðravernd til komið. En einnig að fræða og undirbúa konuna og fjölskyldu hennar undir meðgöngu og
fæðingu
Þegar þungun er staðfest hefst mæðraverndin. Fyrsta heimsókn til ljósmóður eða læknis er þegar 7-10 vikur eru liðnar frá
fyrsta degi síðustu blæðinga. Yfir alla meðgönguna koma konur oftast í 8-12 skipti í mæðravernd og eftir samkomulagi. Ætíð
má hafa samband við ljósmóður fyrr og á milli skoðanna óski konan þess.
Sónarskoðun í 11 – 13 viku er stundum nefnd snemmsónar og er einungis gerð í Reykjavík og á Akureyri sem og fylgjusýnataka og
legvatnsástunga.
Hefðbundin Sónarskoðun er gerð á 18-19. viku meðgöngu geta konur fengið hér og aftur í 32-33 viku meðgöngu, sér Andrés
Magnússon læknir um það. Sónartækið hér er ekki búið útbúnaði til að láta verðandi foreldrum í
té mynd af fóstrinu. Vilji konan mjög nákvæma fósturskoðun er henni ráðlagt að leita á kvennadeild Landsspítala
Háskólasjúkrahús.
Æskilegt er að hin verðandi faðir eða annar stuðningsaðili konunnar komi með henni í mæðravernd til að taka þátt í
þeim fjölskylduviðburði sem meðganga og fæðing er.
Í mæðravernd fylgist ljósmóðirin með ýmsum atriðum til að staðfesta að meðgangan sé eðlileg.
Fylgst er með:
- Blóðþrýstini til að útiloka meðgöngueitrun
- Bjúgmyndun til að útiloka meðgöngueitrun
- Hjartslætti fósturs, hann er oftast hægt að heyra á 13 viku en stundum heyrist hann ekki fyrr en nokkrum vikum síðar þó að allt sé eins og það á að vera
- Hreyfingum fósturs, til að athuga líðan fóstursins en móðirin finnur þær oftast fyrst frá 16. til 20. viku
- Stærð legs til að staðfesta eðlilegan vöxt fóstursins. En það er gert með því að mæla með málbandi frá lífbeini að efsta punktinum á kúlunni sem nefnist legbotn.
- Legu fósturs til að finna hvernig barnið lyggur í leginu, til að greina hvort barnið beri rétt að í fæðingunni (skoðað fyrst eftir 28-30 vikna meðgöngu)
- þyngd móður til að fylgjast með eðlilegri þyngdaraukningu á meðgöngunni og greina bjúgmyndun. Eðlileg þyngdaraukning er að meðaltali 14 kg. hjá íslenskum konum.
- Blóðprufa sem tekin er í fyrstu skoðun og eftir 36 vikur til að athuga
- Blóðflokk móður (ABO-kerfið og rhesus plús eða mínus)
- Mótefnamyndun í blóðinu (m.a. vegna hugsanlegs
- blóðflokkamisræmis móður og fósturs)
- Skimun á mótefnum gegn sárasótt (syphilis)
- Þvagprufa er rannsökuð fyrir hverja skoðun til að leita eftir próteini og sykri í þvagi sem ekki á að vera til staðar en bent getur til meðgöngu-sykursýki og meðgöngueitrunar auk þess sem leitað er eftir bakteríum í þvagi.
ATHUGIÐ! þvagprufum er skilað og blóðprufur einungis teknar á þriðjudagsmorgnum milli kl. 8 og 9 á rannsóknarstofunni eða
eftir samkomulagi.
Mikið fræðsluefni er til fyrir verðandi foreldra – vinsamlegast leitið ykkur upplýsinga hjá ljósmæðrum
Stíflur í brjóstum
Einkenni:
Hnútar sem geta verið mjög aumir. Stundum fylgir roði í húð, hiti allt að 40°c og flensulík einkenni.
Ástæða:
Sárar eða sprungnar vörtur, röng sogtækni, barn lagt rangt á brjóst, of langt á milli gjafa, ábótagjafir, of mikil mjólkurmyndun,
þröngur brjóstahaldari, brjóst illa tæmd og loks kuldi.
Ráð við stíflum
- Fara í heita sturtu og leggja heitan bakstur á brjóstið. Leggja barnið oft á veika brjóstið og tæma vel. Rétt stelling við brjóstið, mismunandi stellingar hjálpa til. Létt nudd á auma bletti.
- Verkjalyf og hitalækkandi er sjálfsagt (Paracetamol).
- A.t.h. Bragð breytist ef sýking er í brjósti, mjólkin verður saltari og þess vegna vill barnið oft síður drekka úr því brjósti sem er sýkt.
Meðhöndlun með sýklalyfjum
Algengasta bakterían sem orsakar brjóstabólgu er staph. Aureus og berst hún oftast úr koki barns í sár á vörtu sem berst svo inn í mjólkurkirtlana. Skynsamlegt er að taka AB-mjólk með sýklalyfjum.
Málfríður Stefanía Þórðardóttir
Hjúkrunarfræðingur og ljósmóðurnemi
Mars 2002
